Η νέα Monopoly για τον ...πόλεμο των τάξεων

Kapital: Το επιτραπέζιο για την πάλη των τάξεων

Το επιτραπέζιο παιχνίδι που δημιουργήθηκε από ένα ζευγάρι Γάλλων κοινωνιολόγων -το 2019 με αφορμή τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και διαμάχες στην Γαλλία- και είναι μια παραλλαγή της κλασσικής Μονόπολης με την διαφορά ότι στο Kapital, στην διαδρομή έως τον πλουτισμό, οι παίκτες έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν τους μηχανισμούς που ορίζουν την κατανομή του πλούτου στον πραγματικό κόσμο. 



Από το 1904 όταν η Αγγλίδα Ελίζαμπεθ Μάτσι Φίλιπς εφηύρε τον πρόδρομο της Μονόπολης, δημιουργώντας "Το παιχνίδι του νοικοκύρη" (ένα επιτραπέζιο με κάρτες που σκόπευε να εξηγήσει την θεωρία του '"ενός φόρου" του Τζορτζ Χένρι και το οποίο εκδόθηκε λίγα χρόνια αργότερα) έως το 1935 που η οικογένεια Πάρκερ στις ΗΠΑ εξέδωσε την ιδέα της αρχικής Μονόπολης του Τσαλρς Ντάροου και την παγκόσμια έκδοση του 2008, οι βασικοί κανόνες και ο τελικός στόχος του παιχνιδιού δεν έχουν διαφοροποιηθεί παρά τις αρκετές παραλλαγές και ειδικές εκδόσεις Μονόπολης που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς. Πιο χαρακτηριστική αυτή που το 1941 δημιούργησε η Βρετανική Μυστική Υπηρεσία για τους κρατούμενους του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου από τους Ναζί  και που μέσα στο παιχνίδι, το οποίο μοιραζόταν από τον Εθνικό Ερυθμό Σταυρό, υπήρχαν κρυμμένοι χάρτες, πυξίδες, αληθινά χρήματα και άλλα χρήσιμα αντικείμενα για απόδραση.  

Αν και η Μονόπολη καταγράφεται, ακόμη και μέσω των ρεκόρ Γκίνες, σαν το εμπορικότερο  επιτραπέζιο που το έχουν παιξει πάνω από 750 εκατ. άνθρωποι αρκετές υπήρξαν αρχικά και οι  επικρίσεις  για τη λογική της κερδοσκοπίας και συσσώρευσης πλούτου που προωθεί, ειδικά στα παιδιά,  όμως η ευκολία των κανόνων, η διασκεδαστική διαδικασία και το κίνητρο "να αποκτήσω περισσότερα από τους συμπαίκτες μου", ακόμη και στο επίπεδο ενός ψυχαγωγικού παιχνιδιού, λειτούργησαν ώστε να καθιερωθεί ακριβώς σαν αυτό.  Σαν ένα απλό παιχνίδι που προσφέρει ταυτόχρονα την εικονική ευκαιρία με την βοήθεια αγοραπωλησιών ακινήτων, της ...τράπεζας και της ...χρεοκοπίας του αντιπάλου να γίνουμε πλούσιοι.  

Χρησιμοποιώντας όπως ακριβώς και στην Μονόπολη κάρτες-ζάρια-πιόνια, αλλά στον αντίποδα της λογικής του ανισομερούς πλουτισμού και κυρίως στην προσπάθεια συνειδητοποίησης της διαδικασίας πως στον πραγματικό κόσμο το πλαίσιο απόκτησης αγαθών για όλους καθορίζεται  από τους πλουσιότερους, ένα ζευγάρι Γάλλων κοινωνιολόγων δημιούργησαν το Kapital. 
Το Kapital κυκλοφόρησε στο τέλος του 2019, όταν η Γαλλία συγκλονιζόταν από τις κοινωνικές αντιδράσεις ενάντια στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης και το νέο συνταξιοδοτικό, με υπότιτλο "Ποιός θα κερδίσει την πάλη των τάξεων;"  και όπως επισημαίνουν στην "El Pais" οι δημιουργοί του Μονίκ και Μισέλ Πενσόν-Σαρλό "Έχει στόχο την κατανόηση των ανισοτήτων που έχουν γίνει τεράστιες και απαράδεκτες". 


Το Kapital κυκλοφορεί μέσα σε ένα κατακόκκινο κουτί που παραπέμπει σημειολογικά σε αρκετά εξώφυλλα εκδόσεων του "Κεφαλαίου" του Μαρξ  και  διεκδικεί τον τίτλο του πρώτου παιχνιδιού "κριτικής κοινωνιολογίας". Ο συναγωνισμός των παικτών μέσα στα 82 τετράγωνα (όσο το μέσο προσδόκιμο ζωής στη Γαλλία) έχει στόχο ένας μόνο να φτάσει στο τελικό "Tax Heaven" (φορολογικός παράδεισος) ενώ κάποιοι από τους υπόλοιπους θα αποκτήσουν λιγότερα και κάποιοι άλλοι θα χρεοκωπήσουν. 
Μέσω των χαρακτηριστικών υποδείξεων - εντολών που αναγράφονται στις κάρτες του παιχνιδιού πχ "Μπείτε στο club των ατόμων που κατέχουν τα πιο πολυτελή κρουαζιερόπλοια στον κόσμο" και την συμμετοχή σε  απεργία, επανάσταση κλπ οι παίκτες διαπιστώνουν εικονικά τις συνέπειες αυτών των κοινωνικών συνθηκών στον πλούτο κάθε τάξης και πως, όπως και στον πραγματικό κόσμο, οι κυρίαρχοι παίκτες έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να κερδίσουν εις βάρος των πιο αδύναμων περισσότερο από κάθε είδους κεφάλαιο όπως αυτά ορίστηκαν από τον κορυφαίο Γάλλο φιλόσοφο και κοινωνιολόγο Πιέρ Μπουρντιέ. Οικονομικό, μορφωτικό, κοινωνικό και συμβολικό κεφάλαιο. 


«Προσπαθήσαμε να καταστήσουμε σαφές ότι όλα πάνε προς την κατεύθυνση εκείνων που γεννήθηκαν με τίτλους ιδιοκτησίας στην κατοχή τους" επισημαίνει η Μονίκ Πενσόν-Σαρλό και ότι "Συγκεντρώνοντας όλα αυτά τα είδη κεφαλαίου και όλη την εξουσία που συνδέεται με αυτά, οι καπιταλιστές όχι μόνο εκμεταλλεύονται το εργατικό δυναμικό αλλά καταληστεύουν για δικό τους όφελος και τη φύση, το κοινό αγαθό όλων των ανθρώπων."

Το Kapital με φόντο την κοινωνία και το χάσμα των τάξεων στην Γαλλία πούλησε και τα 10.000 αρχικά αντίτυπα εντός τριών εβδομάδων από την κυκλοφορία του, μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί πάνω από 25.000 αντίτυπα, ενώ οι δημιουργοί του πιστεύουν ότι εύκολα θα μπορούσε να προσαρμοστεί ώστε να ταιριάζει σε όλες τις χώρες.

Ο σχεδιασμός του παιχνιδιού έχει γίνει από τον Γάλλο γελοιογράφο  Etienne Lecroart, διάσημο για τα κινούμενα σχέδια που μπορούν να διαβαστούν οριζόντια, κάθετα ή διαγώνια. 
Με τον ίδιο τρόπο όπως κι αν διαβάσει κανείς ότι "το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού ορίζει το 50% του παγκόσμιου πλούτου, αφήνοντας το άλλο 50% για το εναπομείναν 99%" καταλήγει στο ίδιο αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα για το μέγεθος του χάσματος και της ανισότητας που όλο και εντείνεται μέσω κοινωνιολογικών μηχανισμών, που όπως ακριβώς και στο Kapital, ευνοούν του ισχυρότερους.