Ως "κομποστοποίηση" ορίζεται η φυσική διαδικασία με την οποία τα οργανικά απόβλητα (φρούτα, λαχανικά, φύλλα, απορρίματα κήπου κλπ) μετατρέπονται, μέσω βιολογικής διαδικασίας και μερικής αποσύνθεσης, σε ένα πλούσιο οργανικό φυσικό μίγμα που λειτουργεί ως εδαφοβελτιωτικό και λίπασμα, για χρήση σε καλλιέργειες καλλωπιστικών αλλά και βρώσιμων ειδών.
Πρόκειται για μια όλο και πιο διαδεδομένη διαδικασία που προωθείται και ενθαρρύνεται από πολλούς ΟΤΑ με την δωρεάν παροχή του ειδικού εξοπλισμού και με στόχο τα κοινωνικά, οικονομικά και κυρίως περιβαλλοντικά ωφέλη που προκύπτουν από την οικιακή κομποστοποίηση, τόσε σε επίπεδο κάθε νοικοκυριού όσο και για το σύνολο του πληθυσμού ενός δήμου.
.jpg)
Ποια υλικά μπορούμε να κομποστοποιήσουμε;
ΝΑΙ
- Φλούδια και κοτσάνια από λαχανικά ή χορταρικά (πχ πατάτες, μελιτζάνες, πιπεριές, ντομάτες, κολοκυθάκια, χόρτα κλπ)
- Υπολείμματα από σαλάτες, αφού στραγγιστούν από υγρά και κυρίως από λάδι
- Φλούδες ή υπολείμματα από διάφορα φρούτα (κατά προτίμηση κομμένα σε μικρά κομμάτια)
- Φυτικά απορρίματα κήπου όπως κλαδέματα των φυτών μας, ξερά φύλλα-βλαστούς, κομμένο γκαζόν κλπ
- Οργανικά λιπάσματα: κοπριές (μόνο από φυτοφάγα ζώα), καστανόχωμα, φυλλόχωμα κλπ
- Στάχτη μόνο από τζάκι
- Τσόφλια αβγών κατά προτίμηση θρυμματισμένα, λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε ασβέστιο
- Χαρτιά της κουζίνας (χαρτοπετσέτες, ρολό κουζίνας κλπ) σε μικρές ποσότητες ή και ελαφρά μεγαλύτερη ποσότητα εάν επιθυμούμε να μειώσουμε την υγρασία του μίγματος
- Πριονίδι, ιδιαίτερα αν έχουμε πολύ υγρό κομπόστ
- Υπολείμματα από ροφήματα βοτάνων, κατακάθια καφέ και φίλτρα γαλλικού καφέ
ΟΧΙ
- Ανακυκλώσιμα υλικά όπως: Συσκευασίες αλουμινίου, αλουμινόχαρτο, γυαλιά, πλαστικά, εφημερίδες, περιοδικά που θα πρέπει ανάλογα να τοποθετούνται στους αντίστοιχους κάδους ανακύκλωσης
- Κομμάτια επεξεργασμένου ξύλου
- Απορρίματα κήπου, κλαδέματα κλπ από φυτά προσβεβλημένα από ασθένειες
- Βρεφικές πάνες και είδη ατομικής υγιεινής
- Ιλουστρασιόν και χρωματιστά χαρτιά
- Κρέατα, ψάρια, λάδι-λίπος και μαγειρεμένες τροφές που τα περιέχουν, γενικά κάθε είδους ζωϊκά οικιακά απορρίματα που προσελκύουν ζώα και τρωκτικά
- Γαλακτομικά προϊόντα
- Ζυμαρικά ή ψωμί που δημιουργούν στο μίγμα συμπαγείς όγκους, δεν διαλύονται εύκολα, προκαλούν ανεπιθύμητες ζυμώσεις (μπλε μύκητες) και προσελκύουν τρωκτικά
- Αν κάνουμε παραγωγή κόμποστ από γαιοσκώληκα δεν ρίχνουμε στον κάδο τροφές από εσπεριδοειδή (λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, γκρέιπ-φρουτ) καθώς και τροφές που περιέχουν κρεμμύδι
.webp)
"Καφέ" και "Πράσινα" υλικά
Τα υλικά που κομποστοποιούνται χωρίζονται σε «καφέ» ή ξερά και σε «πράσινα» ή φρέσκα.
Ο διαχωρισμός αυτός γίνεται βάση της περιεκτικότητας των υλικών σε άνθρακα (C) και άζωτο (Ν). Η σωστή αναλογία C/N, ή «καφέ» προς «πράσινων» υλικών εξασφαλίζει τη σωστή ανάπτυξη και δράση των μικροοργανισμών.
Όταν αυτοί οι οργανισμοί αναπτύσσονται σωστά η διαδικασία της κομποστοποίησης παραμένει άοσμη. Τα «καφέ» υλικά έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε άνθρακα και αργούν να αποδομηθούν. Τα «πράσινα» υλικά είναι πλούσια σε άζωτο και αποδομούνται γρήγορα.
Όταν η κομποστοποίηση γίνεται σε κάδους, η αναλογία «καφέ»/ «πράσινων» υλικών ορίζεται από τον κατασκευαστή. Στους αυτοσχέδιους σωρούς ή στους κάδους που ο κατασκευαστής δεν αναφέρει την κατάλληλη αναλογία, προτείνεται να τοποθετούνται 2-3,5 μέρη «καφέ» υλικών για κάθε μέρος «πράσινων».
«Καφέ» ή ξερά υλικά: ξερά φύλλα, άχυρα, πριονίδι, κλαδιά, ρίζες, ξερό γρασίδι, τσόφλια αυγών και ξηρών καρπών, φακελάκια τσαγιού
«Πράσινα» ή φρέσκα υλικά: απορρίμματα κουζίνας, πράσινα φύλλα, βλαστοί, φρεσκοκομμένο γρασίδι, λαχανικά και φρούτα, κατακάθι καφέ, κοπριά
.webp)
Τι χρειαζόμαστε για την οικιακή κομποστοποίηση;
Ο εξοπλισμός που χρειαζόμαστε είναι απλός και περιλαμβάνει:
- Ένα ειδικό κάδος κομποστοποίησης με λίγους γαιοσκώληκες
- Αναδευτήρα
- Λίγο χώμα κήπου
- Εργαλεία κήπου (σκαλιστήρι, ποτιστήρι, κάποιο μακρύ ξύλο για ανακάτεμα)
- Μικρό καδάκι κουζίνας για τη συλλογή των υλικών στην κουζίνα
Ρίχνουμε στον κάδο – κομποστοποιητή τα οργανικά υλικά που μαζεύουμε στο μικρό καδάκι της κουζίνας, μαζί με φύλλα και κλαδιά από τον κήπο και λίγο χώμα.
Φροντίζουμε το μίγμα να περιέχει διάφορα υλικά, ώστε να αποτελεί την κατάλληλη τροφή για τους γαιοσκώληκες που αναλαμβάνουν την αποσύνθεση των οργανικών υλικών. Τροφοδοτούμε συνεχώς τον κάδο μας με ποικιλία υλικών και ανακατεύουμε κατά διαστήματα, ώστε να εμπλουτίζεται το μίγμα με οξυγόνο.
Εάν το μίγμα είναι πολύ στεγνό καταβρέχουμε με λίγο νερό, ενώ εάν είναι πολύ υγρό ανακατεύουμε πολύ καλά με μεγαλύτερη συχνότητα και τοποθετούμε περισσότερα στεγνά υλικά (ξερά υπολείμματα κήπου, πριονίδι κλπ)
Το πρώτο κομπόστ ωριμάζει σε 4 περίπου μήνες και τότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον κήπο ή σε δοχεία φύτευσης.
Στην αγορά διατίθενται κομποστοποιητές σε διάφορους τύπους και χωρητικότητες με πιο πρακτικούς τους διπλούς περιστρεφόμενους κάδους που διευκολύνουν ιδιαίτερα την διαδικασία ανάδευσης του μίγματος και επιταχύνουν την ωρίμανσή του.
Υπάρχει κίνδυνος για την υγεία;
Οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονται κατά την κομποστοποίηση φθάνουν τους 65 oC, όπου δεν επιβιώνει το σύνολο των παθογόνων οργανισμών που ενδέχεται να εισέλθει σε ένα υπό κομποστοποίηση μίγμα.
.webp)
- Μειώνονται τα σκουπίδια που καταλήγουν στις χωματερές και στους ΧΥΤΑ και άρα αυξάνεται ο μέσος χρόνος ζωής τους και μειώνεται το συνολικό κόστος δημιουργίας νέων ΧΥΤΑ. Εκτιμάται ότι ένα νοικοκυριό 4 ατόμων, που κάνει συστηματικά οικιακή κομποστοποίηση, ελαττώνει τα οικιακά οργανικά απορίματα ετησίως περίπου κατά 450-650 κιλά και τα μετατρέπει σε κομπόστ. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο περίπου 30-35% των συνολικών ετήσιων απορριμμάτων ενός νοικοκυριού.
- Ο ΟΤΑ εξοικονομεί σημαντικούς οικονομικούς πόρους αφού μειώνεται το κόστος συλλογής, μεταφοράς και τελικής διάθεσης των απορριμμάτων του. Με βάση έναν κάδο κομποστοποίησης τετραμελούς οικογένειας και με ένα μέσο κόστος διαχείρισης απορριμμάτων 200 € ανά τόνο, προκύπτει ότι ο ΟΤΑ μπορεί να εξοικονομεί 90-130 € ετησίως ανά κάδο, που λειτουργεί αποτελεσματικά.
- Εάν ληφθεί υπόψη ότι ένας κάδος οικιακής κομποστοποίησης κοστίζει στους ΟΤΑ 80-100 € (μαζί με τους γαιοσκώληκες και το ΦΠΑ) γίνεται φανερό ότι συμφέρει και οικονομικά να ξεκινήσουν οι ΟΤΑ να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν ολοκληρωμένα προγράμματα οικιακής κομποστοποίησης στις περιοχές τους με παράλληλη ενημέρωση και υποστήριξη των δημοτών τους.
Οφέλη της οικιακής κομποστοποίησης για τους πολίτες;
- Ένα νοικοκυριό παράγοντας κομπόστ καλής ποιότητας βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα του χώματος του κήπου του ή δοχείων που χρησιμοποιεί για φύτευση και παράλληλα αποφεύγει το κόστος αγοράς αντίστοιχης ποσότητας φυτοχώματος.
- Έτσι, το νοικοκυριό εξοικονομεί οικονομικούς πόρους μη αγοράζοντας φυτόχωμα ή λίπασμα για τα φυτά του. Το ετήσιο οικονομικό όφελος μιας τετραμελούς οικογένειας που κάνει συστηματική οικιακή κομποστοποίηση εκτιμάται σε min 100 € ετησίως. Ακόμη και εάν πληρώσει εξ ολοκλήρου το κόστος του κάδου μπορεί να αποσβέσει αυτό το κόστος περίπου σε ένα έτος. Ασφαλώς το όφελος αυτό μεγιστοποιείται στις περιπτώσεις σπιτιών με μεγάλους κήπους, πολλά καλλωπιστικά φυτά, καλλιέργειες λαχανικών ή δέντρων κλπ και με σημαντικό κόστος αγοράς φυτοχώματος και βελτιωτικών εδάφους που μπορούν εξ΄ολοκλήρου να αντικατασταθούν από το παραγόμενο κομπόστ.
- Μειώνοντας τα απορρίματά του το κάθε νοικοκυριό συμβάλλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος των απορριμμάτων στο δήμο του, στη μείωση του κόστους διαχείρισής τους και στην αύξηση του χρόνου ζωής του ΧΥΤΑ της περιοχής. Έτσι αποδεικνύει έμπρακτα ότι ο καθένας μας μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης του γενικού προβλήματος της διαχείρισης των απορριμμάτων και ταυτόχρονα να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση και για άλλους δήμους. Αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο όφελος, σε χώρες που όπως η δική μας βρίσκονται ακόμη στα αρχικά τους βήματα σε ό,τι αφορά την οικιακή κομποστοποίηση.
.jpg)
.jpg)
