Τα διακοσμητικά αγρωστώδη έχουν αποκτήσει σημαντική θέση στη σύγχρονη κηποτεχνία, καθώς συνδυάζουν φυσική εμφάνιση, μεγάλη ποικιλία σε ύψη, σχήματα, χρώματα και σχετικά περιορισμένες απαιτήσεις σε φροντίδα. Από χαμηλές, συμπαγείς τούφες μέχρι ψηλά φυτά με αέρινες ανθοταξίες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαφορετικούς τύπους κήπων, προσθέτοντας ενδιαφέρον και χρώμα, ειδικά τις εποχές που τα περισσότερα από τα υπόλοιπα φυτά δεν βρίσκονται σε ανθοφορία.
Ειδικά για τις κλιματικές συνθήκες της χώρας μας, είναι σημαντικό να επιλέγονται είδη με αντοχή στην έντονη ηλιοφάνεια και την καλοκαιρινή ξηρασία, αν ακόμη και είδη που χρειάζονται περισσότερη υγρασία ευδοκιμούν ικανοποιητικά σε πιο βόρειες περιοχές ή σε πιο προστατευμένες θέσεις.
Χρήσεις και βασική φροντίδα
Η καλλωπιστική αξία τους οφείλεται στο λεπτό γενικά φύλλωμα, τις ιδιαίτερες ανθοταξίες και τη φυσική κίνηση που προσθέτουν στον κήπο. Ανάλογα με το ύψος και τον τρόπο ανάπτυξής τους, χρησιμοποιούνται σε μπορντούρες, ομαδικές φυτεύσεις ή ως μεμονωμένα διακοσμητικά στοιχεία, και συνδυάζονται ιδανικά με μεσογειακά είδη, ανθοφόρα πολυετή, θάμνους και φυσικά υλικά όπως η πέτρα και το χαλίκι.
Η φύτευση γίνεται την άνοιξη ή το φθινόπωρο, ανάλογα με το είδος , ενώ η συντήρηση περιορίζεται κυρίως στο πότισμα κατά την εγκατάσταση και στην απομάκρυνση του ξερού φυλλώματος ή των παλιών ανθοταξιών.
Χρειάζεται επίσης προσοχή στην επιλογή ειδών με τάση ανεξέλεγκτης εξάπλωσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Cenchrus setaceus, το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο χωροκατακτητικών ξενικών ειδών και υπόκειται σε απαγορεύσεις καλλιέργειας και εμπορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Διακοσμητικά αγρωστώδη κατάλληλα για ελληνικούς κήπους
Stipa gigantea – Στίπα γιγάντια
Η Stipa gigantea είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά ψηλά διακοσμητικά αγρωστώδη, με λεπτά πράσινα φύλλα και μεγάλες, αραιές ανθοταξίες που αποκτούν χρυσαφί χρώμα καθώς ωριμάζουν. Οι ανθοφόροι βλαστοί μπορούν να φτάσουν περίπου σε δύο μέτρα ύψος, δημιουργώντας ένα ανάλαφρο αποτέλεσμα που όμως δεν περιορίζει οπτικά τον χώρο όπως ένας συμπαγής θάμνος αντίστοιχου μεγέθους.
Προτιμά ηλιόλουστες θέσεις και καλά στραγγιζόμενα εδάφη, ενώ παρουσιάζει καλή αντοχή στην ξηρασία όταν εγκατασταθεί. Είναι κατάλληλη για μεσογειακούς κήπους με περιορισμένες ανάγκες άρδευσης, αλλά και για συνδυασμούς με χαμηλότερα πολυετή ή και εποχιακά φυτά, όπου οι ψηλές ανθοταξίες της προσθέτουν ύψος χωρίς να κυριαρχούν υπερβολικά.
Festuca glauca – Μπλε φεστούκα
Η Festuca glauca σχηματίζει μικρές, συμπαγείς τούφες από πολύ λεπτά φύλλα με χαρακτηριστική γαλαζοπράσινη έως ασημογάλαζη απόχρωση. Το ύψος της παραμένει συνήθως κάτω από μισό μέτρο, γεγονός που την κάνει ιδιαίτερα χρήσιμη σε σημεία που απαιτούνται χαμηλές φυτεύσεις.
Η ένταση του χρώματός της αναδεικνύεται περισσότερο στον ήλιο, ενώ χρειάζεται έδαφος με πολύ καλή αποστράγγιση. Ταιριάζει σε βραχόκηπους, χαλικόκηπους, μπορντούρες αλλά και μεγάλες γλάστρες. Σε βαριά εδάφη που συγκρατούν νερό οι τούφες χάνουν ευκολότερα τη ζωτικότητά τους, ενώ τα παλαιότερα φυτά χρειάζονται κατά διαστήματα διαίρεση ώστε να διατηρούν τη συμπαγή όψη τους.
Nassella tenuissima – Στίπα με λεπτό φύλλωμα
Γνωστή και με την παλαιότερη ονομασία Stipa tenuissima, ξεχωρίζει για το εξαιρετικά λεπτό φύλλωμά της, που σχηματίζει μαλακές, αέρινες τούφες. Οι ανθοταξίες της αποκτούν ανοιχτό χρυσαφί χρώμα και κινούνται ακόμη και με ελαφρύ αέρα, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα εντυπωσιακή εικόνα.
Αναπτύσσεται σε ηλιόλουστες θέσεις και εδάφη με πολύ καλή αποστράγγιση και το ύψος της φτάνει περίπου τα 60 εκ. Χρησιμοποιείται σε μεμονωμένες αλλά και μαζικές φυτεύσεις όπως και σε συνδυασμούς με ανθοφόρα πολυετή, όπου το λεπτό φύλλωμά της δημιουργεί όμορφη αντίθεση με είδη που διαθέτουν πυκνότερο φύλλωμα. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στην αυτοσπορά, καθώς μπορεί να εξαπλωθεί πέρα από την αρχική θέση φύτευσης. Για τον λόγο αυτό δεν αποτελεί καλή επιλογή για περιοχές κοντά σε φυσικούς οικοτόπους όπου υπάρχει κίνδυνος ανεξέλεγκτης εξάπλωσης.
Sesleria autumnalis – Σεσλέρια
Η Sesleria autumnalis σχηματίζει συμμετρικές τούφες με κιτρινοπράσινο φύλλωμα και λεπτές, ανοιχτόχρωμες ανθοταξίες υπόλευκης απόχρωσης. Το ύψος της φτάνει περίπου τα 60 εκατοστά και η σχετικά συμπαγής ανάπτυξή της επιτρέπει τη χρήση της τόσο σε μπορντούρες όσο και σε παρτέρια, διαδρόμους και ελεύθερες περιοχές, ανάμεσα σε άλλα πολυετή φυτά.
Σε αντίθεση με αρκετά αγρωστώδη που χρειάζονται πλήρη ηλιοφάνεια, η Σεσλέρια αναπτύσσεται και σε ημισκιερές θέσεις, προτιμώντας ουδέτερα ή ασβεστούχα εδάφη με καλή αποστράγγιση. Είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για κήπους σε βόρειες περιοχές, με γενικά πιο δροσερό κλίμα ή για σημεία που δεν εκτίθενται μόνιμα στον δυνατό καλοκαιρινό ήλιο. Σε πολύ θερμές και ξηρές θέσεις θα χρειαστεί συχνότερο πότισμα.
Muhlenbergia capillaris – Μουλενμπέργκια
Η Muhlenbergia capillaris δημιουργεί πυκνές τούφες από λεπτά πράσινα φύλλα που αναπτύσσονται στη βάση του φυτού, αλλά το στοιχείο που την κάνει πραγματικά ξεχωριστή είναι οι αέρινες ροζ ανθοταξίες της, οι οποίες εμφανίζονται από τα τέλη του καλοκαιριού και διατηρούνται και κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου. Σε ομαδικές φυτεύσεις το σύνολο μοιάζει με ένα απαλό ροζ ...σύννεφο πάνω από το φύλλωμα.
Προτιμά πλήρως ηλιόλουστες θέσεις, και καλά στραγγιζόμενο έδαφος και παρουσιάζει αντοχή στην ξηρασία μετά την εγκατάστασή της. Είναι ιδανική επιλογή για κήπους σε περιοχές με έντονη ζέστη καθώς και για παραθαλάσσιους φυτεύσεις, ενώ σε περιοχές με έντονους χειμερινούς παγετούς χρειάζεται προσεκτικότερη επιλογή θέσης.
Pennisetum alopecuroides – Πενισέτο
Το Pennisetum alopecuroides είναι δημοφιλές για την πυκνή, καμπυλωτή ανάπτυξη και τις χαρακτηριστικές κυλινδρικές ανθοταξίες του, που θυμίζουν μικρές μαλακές βούρτσες. Ανάλογα με την ποικιλία, τα άνθη μπορεί να έχουν μπεζ, ανοιχτές ροζ ή πιο σκουρόχρωμες αποχρώσεις και εμφανίζονται από το τέλος του καλοκαιριού έως το φθινόπωρο.
Προσφέρει όγκο και πλούσια υφή σε παρτέρια, χαμηλές φυτεύσεις και μεγάλες γλάστρες. Αναπτύσσεται καλύτερα σε ηλιόλουστες θέσεις και σε έδαφος με καλή αποστράγγιση αλλά και επαρκή υγρασία το πρώτο διάστημα ανάπτυξης. Στις θερμές ελληνικές συνθήκες, όπου το έδαφος ξεραίνεται έντονα το καλοκαίρι, χρειάζεται πιο τακτικό πότισμα για να διατηρεί την καλή του εμφάνιση.
Calamagrostis acutiflora ‘Karl Foerster’ – Καλαμαγρόστις
Η καλαμαγρόστις ‘Karl Foerster’ έχει αυστηρότερη, κατακόρυφη ανάπτυξη, σε σχέση με τα περισσότερα αγρωστώδη. Οι ψηλοί ανθοφόροι βλαστοί της φέρουν στενές ανθοταξίες που αποκτούν σταδιακά χρυσαφί και καφετί τόνους, διατηρώντας την ιδιαίτερη εμφάνιση του φυτού για μεγάλο μέρος του φθινοπώρου και του χειμώνα.
Το ύψος της φτάνει περίπου το 1,5 μέτρο, γι’ αυτό χρησιμοποιείται για τη δημιουργία κάθετων στοιχείων, φυσικών διαχωριστικών ή ως φόντο για χαμηλότερα ανθοφόρα φυτά και φυτό δεύτερης σειράς σε καλλωπιστικά παρτέρια. Προτιμά ηλιόλουστες έως ελαφρώς ημισκιερές θέσεις και έδαφος που διατηρεί μια σχετική υγρασία. Δεν αποτελεί κατάλληλη επιλογή για έναν άνυδρο κήπο, μπορεί όμως να αναπτυχθεί πολύ ικανοποιητικά σε πιο δροσερές και ορεινές περιοχές ή βεβαίως σε κήπους όπου θα ποτίζεται τακτικά, κυρίως κατά την περίοδο του καλοκαιριού.
