Τι μπορεί να αντικαταστήσει το γκαζόν σε κήπους και αυλές

Το γκαζόν παραμένει για πολλούς η πιο γνωστή μορφή εδαφοκάλυψης, όμως η διατήρησή του σε καλή κατάσταση στο ελληνικό κλίμα γίνεται ολοένα και πιο προβληματική. Η μεγάλη ποσότητα νερού που απαιτεί για να παραμένει πράσινο, σε συνδυασμό με τις όλο και μεγαλύτερες περιόδους υψηλών θερμοκρασιών και την ανάγκη συνεχούς φροντίδας, το καθιστούν μια επιλογή γενικά ασυμβίβαστη με τις αρχές ενός σύγχρονου και βιώσιμου κήπου.  Σε αντίθεση με τις πολλές εναλλακτικές επιλογές αντικατάστασής του, σε μικρές ή μεγαλύτερες επιφάνειες εξωτερικών χώρων. 

Τα βασικά μειονεκτήματα του γκαζόν 

Για πολλές δεκαετίες το γκαζόν θεωρήθηκε η βασική επιλογή για την κάλυψη μεγάλων επιφανειών σε κήπους και αυλές. Η εικόνα μιας ομοιόμορφης πράσινης επιφάνειας συνδέθηκε με την ιδέα του περιποιημένου εξωτερικού χώρου και υιοθετήθηκε ευρέως τόσο σε δημόσιους χώρους όσο και ιδιωτικούς κήπους. Όμως το γκαζόν προέρχεται από περιοχές με διαφορετικές κλιματικές συνθήκες, και κυρίως της Βόρειας Ευρώπης, όπου η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη και η υγρασία του εδάφους πιο υψηλή, όλες τις εποχές. Στο ελληνικό περιβάλλον οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές γι΄ αυτό και πλέον η διατήρηση της όψης του γκαζόν, ειδικά την περίοδο του καλοκαιριού, απαιτεί μεγάλη προσπάθεια  και μάλιστα με αμφίβολο αποτέλεσμα. 

Το σημαντικότερο πρόβλημα χρήσης γκαζόν είναι η μεγάλη κατανάλωση νερού. Για να παραμείνει πράσινο και πυκνό κατά τους θερμούς μήνες, το γκαζόν χρειάζεται πότισμα καθημερινά. Σε μια περίοδο όπου η εξοικονόμηση νερού γίνεται όλο και πιο σημαντική, αυτή η ανάγκη δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για τη βιωσιμότητα μιας τόσο απαιτητικής επιλογής. 

Παράλληλα, το γκαζόν απαιτεί συνεχή συντήρηση. Το τακτικό κούρεμα είναι απαραίτητο για να διατηρείται ομοιόμορφο, ενώ η λίπανση και η φροντίδα του εδάφους είναι αναγκαίες για να διατηρείται η πυκνότητά του. Σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται επίσης επανασπορά ή αποκατάσταση σημείων που έχουν φθαρεί, ιδιαίτερα μετά το καλοκαίρι.

Ένα ακόμη ζήτημα που συχνά παραβλέπεται είναι η χρήση χημικών λιπασμάτων ή άλλων σκευασμάτων για την αντιμετώπιση ασθενειών και ζιζανίων. Σε έναν ιδιωτικό κήπο, όπου ο χώρος χρησιμοποιείται καθημερινά συχνά ακόμη και από παιδιά, αυτή η συνεχής παρέμβαση δεν είναι σίγουρα θετική. 

Τέλος, το γκαζόν εμφανίζει μειωμένη αντοχή στις υψηλές θερμοκρασίες και στον έντονο ήλιο που χαρακτηρίζουν τα ελληνικά καλοκαίρια. Ακόμη και με σωστή φροντίδα, δεν είναι πάντα εύκολο να διατηρηθεί σε καλή κατάσταση σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Σε πολλούς κήπους το αποτέλεσμα είναι μια επιφάνεια που χρειάζεται συνεχείς παρεμβάσεις για να παραμείνει λειτουργική ή μια τελικώς αντιαισθητική επιφάνεια που κάποτε ήταν ...πράσινο γκαζόν. 

Για όλους αυτούς τους λόγους, όλο και περισσότεροι σύγχρονοι κήποι στρέφονται προς λύσεις που είναι πιο προσαρμοσμένες στις πραγματικές συνθήκες του μεσογειακού κλίματος και απαιτούν λιγότερους πόρους για τη συντήρησή τους.

▶ Διαβάστε επίσης:

30 Ξηρόφυτα για άνυδρους κήπους μειωμένης φροντίδας

Εναλλακτικές λύσεις για την κάλυψη του εδάφους

Η αντικατάσταση του γκαζόν δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο κήπος θα χάσει το πράσινο στοιχείο του ή ότι θα γίνει λιγότερο ευχάριστος. Αντίθετα, υπάρχουν αρκετές επιλογές που μπορούν να δημιουργήσουν έναν εξωτερικό χώρο πιο ανθεκτικό, πιο φυσικό και πιο εύκολο στη φροντίδα.

Μία από τις πιο διαδεδομένες λύσεις είναι τα εδαφοκαλυπτικά φυτά. Πρόκειται για φυτά χαμηλής ανάπτυξης που απλώνονται οριζόντια στο έδαφος και δημιουργούν μια συνεχή φυτική επιφάνεια χωρίς να απαιτούν κούρεμα. Πολλά από αυτά είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά στον ήλιο και προσαρμόζονται καλύτερα στις συνθήκες ενός μεσογειακού κήπου. 
Κάποια από τα καταλληλότερα φυτά για τη συγκεκριμένη χρήση είναι η Διχόνδρα, η Απτένια, το έρπον Θυμάρι, o Λάπρανθος

Μια δεύτερη προσέγγιση είναι η δημιουργία κήπων που βασίζονται περισσότερο σε μεσογειακά φυτά και λιγότερο σε μεγάλες ομοιόμορφες επιφάνειες. Σε αυτή την περίπτωση το γκαζόν αντικαθίσταται από συνδυασμούς φυτών διαφορετικού ύψους, όπως χαμηλά φυτά εδαφοκάλυψης, μικρούς θάμνους, ή  παρτέρια με ανθεκτικά καλλωπιστικά. Με αυτόν τον τρόπο το έδαφος καλύπτεται φυσικά από τη φύτευση, δημιουργώντας έναν κήπο πιο κοντά στο μεσογειακό τοπίο και καλύτερα προσαρμοσμένο στις κλιματικές συνθήκες.

Σε αρκετές περιπτώσεις επιλέγεται επίσης ο συνδυασμός φυτών με φυσικά υλικά, όπως χαλίκι, πέτρα ή άλλες επιφάνειες που επιτρέπουν στο έδαφος να παραμένει σταθερό και εύκολο στη συντήρηση. Αυτή η προσέγγιση μειώνει σημαντικά την ανάγκη για νερό και δημιουργεί έναν χώρο που παραμένει λειτουργικός σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Συνδυαστικά με το χαλίκι, αν η απευθείας τοποθέτηση φυτών στο έδαφος δεν εξυπηρετεί, μπορούν να χρησιμοποιηθούν δοχεία φύτευσης. 

Πολλοί σύγχρονοι κήποι ακολουθούν μια ακόμη πιο ευέλικτη λογική, όπου η κάλυψη του εδάφους δεν είναι ενιαία αλλά συνδυάζει διαφορετικά στοιχεία. Μικρές περιοχές με φυτά μπορούν να εναλλάσσονται με φυσικές επιφάνειες ή διαδρομές, δημιουργώντας έναν χώρο που είναι ταυτόχρονα πρακτικός και αισθητικά ισορροπημένος. Τηρώντας μια κλίμακα στον αριθμό των επιφανειών και την έκτασή τους, η επιλογή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί τόσο σε μεγάλους περιβάλλοντες χώρους όσο και μικρότερους κήπους. 

Μια ακόμη επιλογή, για όσους επιθυμούν οπωσδήποτε την εικόνα μιας ενιαία πράσινης επιφάνειας στον κήπο, είναι το τεχνητό γκαζόν. Αν και δεν αποτελεί φυσική φύτευση και πρόκειται για ένα συνεθτικό υλικό, έχει το πλεονέκτημα ότι τουλάχιστον δεν απαιτεί πότισμα, λίπανση ή άλλες εργασίες συντήρησης, για να διατηρεί σταθερή την εμφάνισή του σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. 

Η βασική διαφορά αυτών των επιλογών σε σχέση με το γκαζόν είναι ότι προσαρμόζονται καλύτερα στο κλίμα και απαιτούν πολύ λιγότερη φροντίδα. Με σωστό σχεδιασμό, ένας κήπος μπορεί να παραμείνει πράσινος και ευχάριστος χωρίς να χρειάζεται μεγάλες ποσότητες νερού ή διαρκείς επεμβάσεις συντήρησης.  

Σε πολλούς κήπους το γκαζόν καλύπτει μεγάλες επιφάνειες, που δεν εξυπηρετούν καμία απολύτως χρήση πλην της διακοσμητικής. Πριν λοιπόν αντικατασταθεί, αξίζει να εξεταστεί ποια τμήματα του χώρου χρειάζονται πράγματι μια πράσινη επιφάνεια και ποια μπορούν να διαμορφωθούν διαφορετικά, δημιουργώντας έναν κήπο όχι μόνο πιο προσαρμοσμένο στο περιβάλλον αλλά και πιο λειτουργικό στην καθημερινή του χρήση. 

SHARE