Γιατί τελικά ξεραίνονται τα φυτά μας;

Ακόμη κι όταν δεν τη βλέπουμε, πάντα υπάρχει μια αιτία

«Μα γιατί ξεραίνονται"»; Από τις πιο κλασσικές απορίες μπροστά σε κιτρινισμένα και μαραζωμένα φυτά που ρίχνουν τα φύλλα και τα άνθη τους και που γενικώς μόνο υγιή δεν μοιάζουν. Υπάρχει πάντα αιτία και δεν είναι δύσκολο, ξεκινώντας να ασχολείστε λίγο ή περισσότερο με την κηπουρική, να την γνωρίζετε ώστε την επόμενη φορά στο επόμενο φυτό σας, να μην ξανασυμβεί.

Έλλειψη νερού

Ο πρώτος και πιο συνηθισμένος λόγος που ένα φυτό αρχίζει να ...αργοπεθαίνει με εμφανή όλα τα σχετικά συμπτώματα, είναι η έλλειψη νερού που σημαίνει ή ότι δεν ποτίζεται όσο συχνά χρειάζεται ή λαμβάνει το νερό με λάθος τρόπο.

Από τα μέσα της άνοιξης και έως το τέλος περίπου του φθινοπώρου, οι κλιματολογικές συνθήκες της χώρας μας είναι τέτοιες, που εκτός από τις ημέρες που κάποιες καλοκαιρινές μπόρες δροσίζουν λυτρωτικά το χώμα και τα λουλούδια μας το πότισμα των ειδών που ανήκουν σε όσα παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στην ξηρασία, θα πρέπει να γίνεται τουλάχιστον κάθε 2 ημέρες.
Οι πιο κατάλληλες ώρες για πότισμα ή νωρίς το πρωί, ή αργά το απόγευμα μόλις πέσει ο ήλιος κι αυτό για να απορροφάται το νερό από το χώμα αργά και σταδιακά κι όχι να εξατμίζεται από την ζέστη και τον ήλιο πριν προλάβει να φτάσει στις ρίζες του φυτού, ξεραίνοντας ταυτόχρονα το χώμα γύρω από τις ρίζες.

Για φυτά που έχουν τοποθετηθεί απευθείας στο έδαφος και όχι σε δοχεία φύτευσης, όπως και για όσα δέντρα έχουν ανάγκη από πότισμα, σημαντικό είναι να υπάρχει γύρω από τις ρίζες ένας μικρός ή μεγαλύτερος λάκος, ανάλογα με το μέγεθος του φυτού, που θα συγκρατεί το νερό και που στη συνέχεια αυτό αργά αργά θα απορροφηθεί από το χώμα για να φτάσει στις ρίζες τους.

Η ανάγκη των φυτών σε νερό είναι εντονότερη βεβαίως το καλοκαίρι, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ακόμη και κατά την διάρκεια του χειμώνα ή στην αρχή της άνοιξης, ειδικά για φυτά που βρίσκονται σε σημεία προστατευμένα από το νερό της βροχής, δεν έχουν ανάγκη από πότισμα.

Αν κάποιο φυτό που ξεχάσατε για μερικές μέρες να ποτίσετε αρχίσει να παρουσιάζει τα πρώτα δείγματα ότι ξεραίνεται, βουτήξτε το ολόκληρο για μερικές ώρες σε ένα δοχείο γεμάτο δροσερό φρέσκο νερό. Πιθανόν και να προλάβετε να το σώσετε, με αυτόν τρόπο, εννοείται αν πρόκειται για ένα φυτό που ακόμα διατηρεί κατά τόπους πράσινους βλαστούς και φύλλα και δεν έχει ήδη ξεραθεί ολοσχερώς.

Η ποσότητα και η δύναμη του νερού, κατά την διαδικασία ποτίσματος, επίσης είναι πολύ σημαντική για το σωστό πότισμα. Αφήστε το νερό να τρέξει αργά και με μικρή πίεση αν χρησιμοποιείτε λάστιχο ποτίσματος, ώστε να μην ταλαιπωρούνται οι πιο επιφανειακές ρίζες των φυτών κι αν προτιμάτε το ποτιστήρι βεβαιωθείτε ότι επαρκής ποσότητα νερού φτάνει στο χώμα γύρω από τις ρίζες και δεν χάνεται πάνω στο φύλλωμα.

Το κατάβρεγμα των φύλλων είναι ένας ακόμα λόγος που οδηγεί πολλά λουλούδια στον ....άλλο κόσμο. :)
Ευαίσθητα είδη, κακτοειδή και τα περισσότερα φυτά με όχι στιλπνή αλλά "βελουτέ" υφή στο φύλλωμά τους, θα καταστραφούν αν τα φύλλα τους βρέχονται διαρκώς και γενικά σε πάρα πολλά είδη η υγρασία στα φύλλα έστω κι αν δεν τα καταστρέφει, ωφελεί την εμφάνιση ζιζανίων που αυτά θα γίνουν η αιτία ασθενειών.

Υπερβολικό πότισμα

Εκτός όμως από την έλλειψη και η υπερβολική ποσότητα νερού έχει τα ίδια καταστροφικά αποτελέσματα για τα φυτά και τα λουλούδια σας, αφού αν το χώμα δεν προλαβαίνει να απορροφήσει το νερό ανάμεσα στα ποτίσματα και να στεγνώσει, σύντομα οι ρίζες θα σαπίσουν.

Είναι ένας πολύς συχνός λόγος που καταστρέφονται φυτά και λουδούδια σε γλάστρες και ζαρντινιέρες, αν δεν διαθέτουν το σωστό σύστημα αποστράγγισης.
Βεβαιωθείτε πριν φυτέψετε ο,τιδήποτε σε γλάστρα ή ζαρντινιέρα ότι υπάρχουν τρύπες για να αποβάλλεται το επιπλέον νερό, οι οποίες όμως θα πρέπει να είναι καλυμμένες με πέτρες, ένα σπασμένο κεραμίδι, ή μια στρώση χαλίκι πριν από το χώμα, ώστε το νερό να φεύγει σταδιακά και όχι πριν προλάβει να απορροφηθεί από το χώμα της γλάστρας.

Τα μονίμως γεμάτα νερό πιάτα, σε γλάστρες και ζαρντινιέρες, επίσης είναι ο ιδανικός τρόπος να σαπίσουν οι ρίζες αν κολυμπούν μόνιμα μέσα σ΄ αυτό. Μην ρίχνετε επιπλέον νερό στα πιατάκια, αυτό που θα καταλήξει εκεί από το χώμα του φυτού, μετά το πότισμα, θα εξατμιστεί με τον σωστό για τα φυτά σας ρυθμό, χωρίς να επιβαρύνει το χώμα και τις ρίζες με πρόσθετη υγρασία. Σε φυτά ανθεκτικά στην ξηρασία μην χρησιμοποιείται πιάτο ή αδειάστε το νερό που συσσωρεύεται σε αυτό.

Σε γλάστρες που έχετε τοποθετήσει μέσα σε αρκετά πιο μεγάλα από το μέγεθός τους κασπώ και βρίσκονται εκτεθειμένες στην βροχή, οι ρίζες είναι πολύ εύκολο να σαπίσουν αν το κασπώ γεμίσει με νερό που μέσα της θα ...κολυμπά η γλάστρα. Φροντίστε λοιπόν ώστε τα κασπώ να έχουν το σωστό, για τα δοχεία φύτευσης που φιλοξενούν, μέγεθος και ποτίζετε τις γλάστρες αφού τις βγάλετε από αυτά.
Στα πολύ συνηθισμένα και οικονομικά μεταλλικά κασπώ που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα τα τελευταία χρόνια, απλώς ανοίξτε μια τρύπα στο κάτω μέρος για να φεύγει το νερό του ποτίσματος.

Για τα απευθείας φυτεμένα στο έδαφος φυτά, βεβαιωθείτε πριν ποτίσετε ότι πράγματι έχουν ανάγκη από νερό κι ότι δεν έχει στεγνώσει μόνο η επιφάνεια του εδάφους, ενώ 1-2 εκατοστά παρακάτω το χώμα εξακολουθεί να παραμένει νωπό.

Το αυτόματο πότισμα, εκτός του ότι σας απαλλάσσει από το άγχος του ποτίσματος ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι ο ιδανικότερος τρόπος για να λαμβάνουν τα φυτά σας την σωστή ποσότητα νερού. Για αυτό κι αν για τον οποιονδήποτε λόγο δεν είστε σε θέση να το τοποθετήσετε προσπαθείστε, γενικά, όταν ποτίζετε τα λουλούδια σας να μιμηθείτε την βασική φιλοσοφία του, ποτίζοντας με μεγάλες ποσότητες νερού και πιο αραιά, τις πιο δροσερές ώρες της ημέρας.

Κι ενώ για τα περισσότερα δέντρα και φυτά το νερό μαζί με το χώμα είναι τα βασικά στοιχεία για να κρατηθούν στη ζωή, υπάρχουν και είδη που χρειάζονται ελάχιστο ή και καθόλου νερό.
Τα κακτοειδή, όλοι οι θάμνοι αρωματικών μυρωδικών όπως λεβάντα, δεντρολίβανο, ρίγανη κλπ. όσο περισσότερο τα ποτίζουμε, τόσο τα καταστρέφουμε. Αλλά και πολλά άλλα και πολύ συνηθισμένα στην χώρα μας είδη, όπως π.χ τα γεράνια, τα παχύφυτα, ανήκουν στην κατηγορία των ανθεκτικών στην ξηρασία φυτών, που το χώμα τους πρέπει να στεγνώνει εντελώς ανάμεσα στα ποτίσματα.

Γενικά, αν ανήκετε στους εντελώς ερασιτέχνες στην κηπουρική, ενημερωθείτε για τις ανάγκες κάθε φυτού σε νερό πριν το φυτέψετε, ώστε να μην κινδυνεύει ούτε από έλλειψη υγρασίας αλλά ούτε και από το υπερβολικό πότισμα, αφού και τα δύο θα γίνουν αιτία να αποδυναμωθούν και τελικά να καταστραφούν τα φυτά σας.

Συνθήκες ηλιοφάνειας και ανέμου

Όμως δεν είναι μόνο το λίγο ή πολύ νερό που μπορεί να ευθύνεται για την άρρωστη όψη κάποιων λουλουδιών σας.
Όσο σωστά κι αν ποτίζετε ένα φυτό εκτεθειμένο στον καυτό ήλιο και τον δυνατό αέρα, αν δεν τα αντέχει, μοιραία θα ξεραθεί αφού η θέση του κάθε φυτού ανάλογα με τις ανάγκες και την αντοχή του στο φως και τον αέρα, είναι καθοριστική για την υγιή ανάπτυξή του.
Αν επισκεφθείτε ένα φυτώριο ή ανθοπωλείο γεμάτο καταπράσινα και υγιή φυτά, θα παρατηρήσετε ότι σε πολλές περιπτώσεις τα εκτεθειμένα εντελώς στην ηλιακή ακτινοβολία είναι, πλέον, ελάχιστα.

Στην πραγματικότητα εκτός από κάποια σκιόφυτα, τα περισσότερα άλλα είδη μπορούν θαυμάσια να αναπτυχθούν σε ένα περιβάλλον με αρκετό φυσικό φως αλλά χωρίς απευθείας έκθεση στον ήλιο επί πολλές ώρες και όσο οι κλιματικές αλλαγές γίνονται όλο και πιο έντονες και για τα φυτά ισχύει αυτό που κι εμείς διαπιστώνουμε χρόνο με τον χρόνο. Ότι δηλαδή, ακόμη κι όταν οι θερμοκρασίες δεν είναι ιδιαίτερα υψηλές ο ήλιος είναι πλέον ανυπόφορος.
Τοποθετείστε λοιπόν και όσο αυτό είναι δυνατόν τα φυτά σας σε σημεία που κάποιες τουλάχιστον ώρες της ημέρας υπάρχει σκιά, προστατέψτε εντελώς από την απευθείας έκθεση στον ήλιο οξύφυλλα είδη όπως γαρδένιες, καμέλιες, ορτανσίες κλπ. αφήνοντας πλήρως ακάλυπτα μόνο ανθεκτικότερα φυτά όπως τριανταφυλλιές, αναρριχώμενα, κακτοειδή κι όλα τα εποχιακά καλοκαιρινά λουλούδια και γενικά θυμηθείτε ότι όλα τα φυτά και τα λουλούδια σας καταπονούνται πλέον από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, όση ανάγκη κι αν έχουν από φως.

Εκτός από τον έντονο ήλιο και ο αέρας είναι αιτία για την καταστροφή πολλών ειδών. Γι΄αυτό και αν δεν είστε σίγουροι για το ποιο φυτό αντέχει σε ποιες κλιματολογικές συνθήκες, συμβουλευθείτε έναν ειδικό σε κάποιο φυτώριο γιατί είναι πραγματικά κρίμα π.χ μια καταπράσινη φτέρη να καταστραφεί αν την αφήσετε εκτεθειμένη στον αέρα μόνο και μόνο για να είναι δίπλα με μια παρόμοια αλλά διαφορετικής ποικιλίας που αντέχει τους ανέμους, ή να δείτε την πανέμορφη βουκαμβίλια σας να πεθαίνει, φυτεμένη σε ένα σημείο που ο βοριάς την καταπονεί καθημερινά, πριν προλάβει να αναπτυχθεί αρκετά ώστε να είναι πιο ανθεκτική.

Το χώμα

Αν τώρα κάποιο φυτό σας ενώ είστε σίγουροι ότι είναι φυτεμένο στη σωστή θέση όσον αφορά τον ήλιο και τον αέρα και λαμβάνει την σωστή ποσότητα νερού, ωστόσο δεν αναπτύσσεται κανονικά και η εμφάνισή του σας δείχνει ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά, βεβαιωθείτε ότι διαθέτει την σωστή ποιότητα και ποσότητα χώματος και ότι οι ρίζες του έχουν τον σωστό χώρο να αναπτυχθούν.
Το χώμα που δεν εμπλουτίζεται τακτικά με καλής ποιότητας εμπλουτισμένο φυτόχωμα, οργανική ουσία ή κάποιο λίπασμα, το πετρωμένο ασκάλιστο χώμα γύρω από τις ρίζες του φυτού που δεν επιτρέπει αερισμό των ριζών, μικρά φυτά σε μεγάλες γλάστρες που αναγκάζουν τις ρίζες να απλώνουν υπερβολικά για να τραφούν ή μεγάλα φυτά σε μικρά για το μέγεθός τους δοχεία που το χώμα τους έχει καλυφθεί από ρίζες, είναι από τις πιο συχνές αιτίες που τα φυτά δεν αναπτύσσονται κανονικά.

Σκαλίζετε συχνά γύρω από τις ρίζες και αποφεύγετε το πότισμα τις ώρες με μεγάλη ηλιοφάνεια που έχει αποτέλεσμα να "πετρώνει" το χώμα, προσθέτετε συχνά κατά τους μήνες της άνοιξης και του καλοκαιριού ένα κοινό λίπασμα σε κόκκους που θα βρείτε ακόμα και στα super markets, ανακατέψτε το χώμα που φυτεύετε με μια ποσότητα κοπριάς οργανικής ουσίας ή κομπόστ και φροντίστε για τα φυτά που βρίσκονται σε γλάστρες ή ζαρντινιέρες, να έχουν τον κατάλληλο για το μέγεθός τους χώρο, μεταφυτεύοντας όσα ασφυκτιούν σε πνιγμένο από ρίζες χώμα.

Ασθένειες - Παράσιτα

Βεβαίως όσο σωστά κι αν φροντίσετε τα φυτά και τα λουλούδια σας, τις απώλειες λόγω κάποιας ασθένειας, δεν θα την αποφύγετε. Απλά όσο πιο υγιές και δυνατό είναι γενικά ένα φυτό, τόσο πιο εύκολα θα διασωθεί από τα ζιζάνια, τους μύκητες και τις ασθένειες που στη διάρκεια της ζωής του ίσως προσβληθεί.

Σημαντικό είναι να αναγνωρίσετε τα συμπτώματα γρήγορα. Ένας πολύ καλός τρόπος είναι, όσο ποτίζετε τα λουλούδια σας, να τα καθαρίζετε ταυτόχρονα από τα ξερά φυλλαράκια και λουλούδια, παρατηρώντας ταυτόχρονα μήπως και υπάρχουν σημάδια για κάποια ασθένεια.

Άσπρα ή μαύρα στίγματα στα φύλλα, έντονο κιτρίνισμα ή ζάρωμα των φύλλων, τρύπες στο φύλλωμα, σαπισμένοι ή ξεροί βλαστοί σε αριθμό μεγαλύτερο του φυσιολογικού, μικροσκοπικά ζωύφια ή τρύπες πάνω σε φύλλα και λουλούδια κλπ. είναι συμπτώματα ασθενειών ή παρασίτων που χρήζουν ειδικής αντιμετώπισης.

Κόψτε μερικά από τα άρρωστα φύλλα και επισκεφτείτε ένα φυτώριο ή έναν γεωπόνο, για να σας συστήσουν το κατάλληλο σκεύασμα ανάλογα με το πρόβλημα και το είδος του φυτού.

Προληπτικά για να σώσετε τα φυτά σας από συνηθισμένα ζιζάνια και ασθένειες, χρησιμοποιείστε στην αρχή του καλοκαιριού κάποιο οικολογικό διάλυμα που θα φτιάξετε μόνοι σας, όπως περιγράφεται εδώ, απομακρύνετε όλα τα προβληματικά μέρη του φυτού μακριά κι όχι πετώντας τα στο χώμα δίπλα στις ρίζες τους, γιατί πολλές ασθένειες είναι μεταδοτικές και από τα άρρωστα φύλλα που παραμένουν στο έδαφος θα μεταφερθούν και στα διπλανά υγιή φυτά σας και αν χρειαστεί να κλαδέψετε ένα φυτό αρκετά για να το ...σώσετε, κάντε το ακόμα κι αν δεν είναι η κατάλληλη εποχή.

Η μεταφύτευση

Tέλος, ένας πολύ συνηθισμένος λόγος που μπορεί να οδηγήσει στον ...μαρασμό ένα υγιέστατο φυτό, ακόμη και λίγες μέρες μετά αφού το αγοράσουμε από ένα φυτώριο, είναι η λάθος διαδικασία μεταφύτευσης.

Το λάθος μπορεί να αφορά είτε την εποχή που θα επιλέξετε για να αλλάξετε γλάστρα, κάτι που δεν θα πρέπει να γίνεται για οποιοδήποτε φυτό όσο διαρκεί η περίοδος ανθοφορίας του, αλλά και το μέγεθος της νέας γλάστρας-δοχείου σε σχέση με εκείνο του φυτού.

Ένα μικρό φυτό που οι ρίζες του θα ...κολυμπούν σε μια πολύ μεγαλύτερη από το κανονικό γλάστρα-δοχείο θα δυσκολευτεί πολύ περισσότερο να βρει στο χώμα όλα τα στοιχεία που χρειάζεται για να τραφεί, το ίδιο φυσικά θα συμβεί και σε ένα φυτό που οι ρίζες του ...ασφυκτιούν και έχουν γεμίσει την γλάστρα.
Γενικά, επιλέγετε σταδιακά μεγαλύτερα μεγέθη δοχείων για την μεταφύτευση κάθε φυτού και απευθείας στο χώμα, εκτός από λαχανικά-βότανα-παχύφυτα-κακτοειδή-είδη για εδαφοκάλυψη, προτιμήστε να μεταφέρετε μόνο φυτά που έχουν πλέον αναπτυχθεί αρκετά.

Και...

* Αγοράζοντας ένα ήδη ανθισμένο φυτό σε γλάστρα από ένα φυτώριο, είναι σίγουρο ότι το χώμα που έχει χρησιμοποιηθεί είναι το κατάλληλο και εμπλουτισμένο για σωστή ανάπτυξη, γι΄αυτό και μη βιάζεστε να μεταφυτέψετε, "καταστρέφοντας" ένα μέρος από πολύτιμα στοιχεία για το κάθε φυτό.
Ειδικά για εποχιακά είδη, προτιμήστε να τα αφήσετε μέσα στη γλάστρα που τα αγοράσατε, ενώ ένας εναλλακτικός τρόπος και για να διατηρήσετε το αρχικό χώμα και για να γλυτώσετε τα φυτά από το "σοκ" της μεταφύτευσης, είναι αφού κόψετε ελαφρά το κάτω μέρος της πλαστικής τους γλάστρας, γύρω από τις τρύπες αποστράγγισης, να τα φυτέψετε μαζί με αυτήν μέσα στο χώμα. Από τα ανοίγματα οι ρίζες θα βρουν τρόπο να απλωθούν κανονικά στο έδαφος.

* Μεταφυτεύοντας αναπτυγμένα φυτά απευθείας στο έδαφος, βεβαιωθείτε ότι τα τοποθετείτε στο σωστό βάθος. Συχνά ...βαριόμαστε να σκάψουμε λίγο παραπάνω με αποτέλεσμα σιγά σιγά και ειδικά αν ποτίζετε με λάστιχο και όχι ποτιστήρι ή αυτόματο πότισμα, το επιφανειακό χώμα να απομακρύνεται και ένα μέρος από τις ρίζες να μένουν εκτεθειμένες με αποτέλεσμα σταδιακά το φυτό να εξασθενήσει και να ξεραθεί.

*Ξεφύγετε από τα στενά στερεότυπα που κυρίως αρχικά ...καλλιεργούμε ως εντελώς ερασιτέχνες στην κηπουρική για το ποιά είναι "εύκολα" και ποια "δύσκολα" φυτά. Εντυπωσιακά πολυετή όπως τριανταφυλλιές, γαρδένιες, αζαλέες, καμέλιες, ορτανσίες κλπ. ειδικά όταν έχουν ήδη αναπτυχθεί, με τις στοιχειώδεις φροντίδες σε νερό, λίπανση και ένα καλής ποιότητας χώμα, διατηρούνται για πολλά πολλά χρόνια, είναι ανθεκτικότερα στις ασθένειες από μικρά εποχιακά φυτά και ειδικά σαν ερασιτέχνες στην κηπουρική προτιμήστε λιγότερα και πιο "δυνατά" φυτά από ...δεκάδες μικρά γλαστράκια που σας φαίνεται πιο εύκολο να τα φροντίσετε για να καταλήξετε όμως πολύ συχνά με απλώς πολλές ...άδειες γλάστρες :)